//////

DOTACJE PODMIOTOWE I CELOWE

Dotacje podmiotowe i celowe przedstawiane są od kilku lat w dwóch załącznikach, z których jeden obejmuje dotacje podmiotowe, drugi nato­miast dotacje dla agencji rządowych oraz fundacji utworzonych ze środków publicznych. Należy jednak zauważyć, że agencje rządowe także otrzymują dotacje podmiotowe; wyodrębnianie dwóch załączników jest więc mylące i zbędne.Plany dotacji zestawiane są w układzie części budżetowych, w ra­mach których wyliczone powinny być wszystkie podmioty otrzymujące dotacjeKolejnym „załącznikiem do załącznika nr 2” jest wykaz inwestycji wieloletnich. Pod pojęciem inwestycji wieloletnich rozumie się inwestycje finansowane z udziałem środków budżetu państwa, z wyłączeniem inwesty­cji realizowanych w ramach programów wieloletnich, których:okres realizacji przekracza jeden rok budżetowy,wartość kosztorysowa, czyli kwota wydatków, jaką poniesiono i jeszcze należy ponieść dla zrealizowania całej inwestycji, jest wyższa od kwoty określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu, trybu i terminów opracowania materiałów do projektu ustawy budżetowej.

 

URUCHOMIONE PROGRAMY OPERACYJNE

Dla lat 2004-2006 uruchomiono osiem programów operacyjnych:Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich ,Sektorowy Program Operacyjny „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb”,Sektorowy Program Operacyjny „Transport”,Sektorowy Program Operacyjny „Wzrost Konkurencyjności Przed­siębiorstw”,Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego,Program Operacyjny — Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski Program Operacyjny „Pomoc Techniczna”.Podstawą wykorzystania środków Funduszu Spójności jest rozporzą­dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 30 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia strategii wykorzystania Funduszu Spójności na lata 2004-2006.Wbrew nazwom funkcjonowanie programów operacyjnych nie zakoń­czy się w roku 2006 — wtedy zostaną tylko podjęte ostatnie decyzje kwali­fikujące zgłoszone projekty do finansowania w ramach programu.

 

 

 

DOFINANSOWANIE Z BUDŻETU UE

W większości przypadków dofinansowanie z budżetu UE zadań realizo­wanych w ramach polityki strukturalnej i polityki rolnej wypłacane jest be­neficjentom pomocy UE na zasadach refundacji już poniesionych wydat­ków. Pożyczki na prefinansowanie ułatwiają realizację wspieranych przez UE zadań tym jednostkom, które miałyby trudności ze zgromadzeniem tak dużych środków własnych. Udzielanie pożyczek możliwe jest dzięki temu, że w latach 2004 i 2005 Polska otrzymała z budżetu UE dużą zaliczkę ze środków funduszy strukturalnych.Środki przyznane Polsce z budżetu UE w ramach poszczególnych instru­mentów finansowych budżetu UE określane są przez dwa rodzaje limitów:limity zobowiązań (allocations albo commitments), oznaczające kwo­tę pomocy UE, jaka może być zaangażowana w danym roku; innymi sło­wy, są to łączne limity dofinansowania UE do projektów uruchomionych w kolejnych latach (a dokładniej, na których realizację podpisano w da­nym roku umowy gwarantujące otrzymanie, przy spełnieniu wymagań co do sposobu wykonania zadania, dofinansowania z budżetu UE),limity wydatków (payments), określające wielkość pomocy UE wy­płaconej w danym roku.

WKŁAD JEDNOSTKI W FINANSOWANIE DZIAŁANIA

Od 2006 r. do wydatków budżetu państwa zalicza się również wszystkie wydatki ponoszone w celu wykonania zadań wspieranych środkami Unii Europejskiej — poprzednio w wydatkach budżetowych ujmowana była tyl­ko ta część wydatków, która na mocy umowy zawartej przez jednostkę z In­stytucją Zarządzającą programem, w którym ujęte było to zadanie, nie pod­legała refundacji ze środków UE, lecz stanowiła własny wkład jednostki w finansowanie zadania.Zwróćmy przy okazji uwagę na fakt, że powszechnie używane (również w przepisach ustawowych) pojęcia: „dochody budżetu państwa” oraz „wydatki budżetu państwa” me są w pełni poprawne. Budżet państwa jest bowiem planem finansowym, a nie podmiotem, który mógłby posiadać jakiekolwiek dochody. Dochody budżetu państwa są więc w istocie rzeczy dochodami Skarbu Państwa realizowanymi (pobieranymi i gromadzonymi) przez państwowe jednostki budżetowe, a wydatki budżetu państwa — wydatkami dokonywanymi przez te jed­nostki ze środków Skarbu Państwa oddanych do ich dyspozycji.

PRAWO DO ZAMKNIĘCIA RACHUNKÓW

W odniesieniu do Rady Ministrów rozwiązanie to ma zresztą konstytucyjną podstawę. W art. 146 ust, 4 pkt 6 Konstytucji stwierdza się, iż Rada Ministrów „kie­ruje wykonaniem budżetu państwa oraz uchwala zamknięcie rachunków państwowych i sprawozdanie z wykonania budżetu”. Przyznanie prawa do zamknięcia rachunków budżetu jednostki samorządu terytorialnego organowi wykonującemu budżet JST można więc uznać za proste prze­niesienie na samorząd terytorialny konstytucyjnej reguły odnoszącej się do budżetu państwa. Mimo konstytucyjnej podstawy przepisy dotyczące zamknięcia rachun­ków budżetowych budzą poważne wątpliwości. Wynika z nich bowiem, że oficjalnego zatwierdzenia księgowej ewidencji wykonania budżetu dokonu­je organ, który odpowiada za prowadzenie tej ewidencji, a przede wszyst­kim — za samo wykonanie budżetu.

Czy zakładać działalność gospodarczą

Długotrwale bezrobotni bądź też osoby, które nie są zadowolone ze swojego dotychczasowego zajęcia, mogą pomyśleć o dokonaniu dużej zmiany w swoim życiu. Taką rewolucję może stanowić założenie swojej firmy. Własny biznes to jednak propozycja nie dla każdego. Osoby, które nie są przedsiębiorcze, boją się wyzwań i nie chcą wykazywać inicjatywy, powinny raczej zrezygnować z tego typu planów. Własna działalność gospodarcza wymaga zaangażowania i pasji, dlatego ważne jest duże poświecenie i skłonność do ryzyka. Zawsze bowiem na początku będziemy musieli dopłacać od biznesu i czekać – w niektórych przypadkach dłużej, w niektórych krócej – na zwrot poniesionych kosztów oraz pierwsze dochody. Czasami takie ryzyko okazuje się strzałem w dziesiątkę i jest naprawdę opłacalne, nawet na kilka lat. To jest ważne, gdyż to zdecydowanie lepsza perspektywa niż bezrobocie bez szans na znalezienie satysfakcjonującej pracy. Poza tym własny biznes daje możliwości spełnienia się w tym co lubimy oraz odniesienia sukcesu.

Własny biznes duże wyzwanie

Dla każdego z nas rozwój własnej kariery zawodowej jest bardzo ważny. Jeśli czujemy się niespełnieni w tym co robimy, na przykład pracując w jakiejś firmie przez wiele lat, często zastanawiamy się, czy nie lepszym rozwiązaniem byłoby założenie własnej działalności gospodarczej. Oczywiście są też takie sytuacje, coraz powszechniejsze, gdyż zmuszają nas do tego przepisy polskiego prawa, że pracodawca wymusza na pracowniku konieczność założenia swojej działalności gospodarczej. Własny biznes jest więc w tym przypadku fikcyjny. W takiej sytuacji bowiem pracodawca przestaje być formalnie naszym pracodawcą, więc sam pracownik opłaca podatek oraz wszystkie składki, w tym na ubezpieczenie społeczne. Niektórym pracownikom to się opłaca, niektórym nie, ale nie mają za bardzo wyjścia z tej sytuacji, gdyż w przeciwnym, razie zostaliby po prostu zwolnieni. Nie mogą więc sobie na to pozwolić i funkcjonują w takim układzie, jako podwykonawcy. W świetle obecnych przepisów jest to możliwe i trudne do skontrolowania.

Własna firma duże wyzwanie

Ziszczeniem marzeń zawodowych dla wielu ludzi jest założenie własnej firmy. Jeśli są bezrobotni lub jeżeli nawet mają dobrze płatną pracę. W tym drugim przypadku chodzi najczęściej o możliwość realizacji skrywanych marzeń, jakie daje własny biznes. Praca w korporacjach dla wielu jest zbyt nużąca, monotonna i wypalająca. Poza tym mają oni dość użerania się z szefem oraz chcieliby sami wdrażać w życie swoje pomysły. Dlatego też warto zaangażować się w rozwijanie własnej działalności gospodarczej, jeżeli mamy oczywiście wystarczająco dużo pieniędzy na zapoczątkowanie inwestycji. Po pierwsze, zderzenie z rzeczywistością może być bardzo trudne. Najpierw trzeba wynająć lokal, kupić odpowiedni sprzęt, a w razie konieczności również zatrudnić wykwalifikowanych pracowników. Tymczasem, zanim firma zacznie przynosić zyski, lub zanim przynajmniej odzyskamy część wydanych pieniędzy, może minąć naprawdę sporo czasu. Trzeba się więc zastanowić zanim wydamy najmniejsza nawet kwotę – czy jest to wydatek konieczny i niezbędny dla prawidłowego rozwoju naszej firmy.

Zakładanie swojej firmy czy to opłacalne

W wielu przypadkach dzieje się tak, że przedsiębiorcy muszą zamykać swoją działalność gospodarczą, po upływie lat preferencyjnych, kiedy to mieli niższe składki na zakład ubezpieczeń społecznych. Po tym czasie zamykają swój biznes i prowadzą dalej swoją działalność – w końcu każdy musi z czegoś żyć – i funkcjonują w szarej strefie. Tego typu zjawisko jest bardzo powszechne w Polsce, gdyż nie ma odpowiednich regulacji prawnych, nie ma warunków przyjaznych małym przedsiębiorcom, którzy chcieliby po prostu zaroić tylko na siebie by przetrwać. Jednak wciąż wiele osób decyduje się na własną firmę, licząc na sukces. Jeśli mamy dobry pomysł i wiemy jak go wdrożyć w życie, to oczywiście sukces jest możliwy do odniesienia, Trzeba też dysponować odpowiednią ilością pieniędzy na początek. Dzieje się tak dlatego, ze trzeba przecież kupić sprzęt, wynająć ć biuro lub lokal, opłacać bieżące rachunki itd. Gdy biznes się nie powiedzie, te pieniądze w większości przepadną. Lecz czasem warto próbować – przecież może się udać i okaże się, że to była najlepsza decyzja w naszym życiu.

BEZROBOCIE

Bezrobocie to zjawisko społeczne, czyli występuje w całym społeczeństwie, niezależnie od wieku i miejsca zamieszkania,jak także wykształcenia. Polega ono na tym, że osoby które deklaruję chęć podjęcia pracy nie mogą jej podjąć z różnych przyczyn. Przyczyny są różne wiążą się z nimi ściśle rodzaje bezrobocia, czasami przyczyną, że aktualnie nie ma zapotrzebowania na wykonywanie danej pracy, że dana praca jest sezonowa, a obecnie panuje zastój w danej dziedzinie gospodarki, jak także, to że szukamy obecnie lepszej pracy i zwolniliśmy się z dotychczasowej. Osoby te są w pełni zdolne do pracy,mogą pracować, nie ma ku temu żadnych przeciwwskazań zarówno psychicznych, jak i fizycznych. Są w pełni zdrowe psychicznie, jak i fizycznie. Na pewno część z tych osób nie chce tak naprawdę podjąć pracy, ale skoro zgłosiły, jak bezrobotne, to tak też są traktowane. Skutki bezrobocia ponoszone są zarówno przez osobę, która jest bezrobotna, przez jej rodzinę i przez całe państwo. Ogółem wszyscy tracimy na tym, że dana osoba jest bezrobotna, im krócej taki stan ma miejsce, tym mniej dotkliwe są też skutki. Rodzaje bezrobocia związane są z przyczynami bezrobocia, a więc w zależności od tego, co się stało przyczyną naszego bezrobocia, tak jest też ono kwalifikowane. Z bezrobocia trzeba starać się wyjść, próbować ten stan rzeczy, istnieją instytucję, które mogą nam w tym pomóc, jeśli sami nie potrafimy znaleźć sobie pracy, potrzebna jest też wiara w nasze możliwości i wsparcie bliskich, nie posiadanie pracy załamuje, czasami nawet staje się powodem popełnienia samobójstwa, dlatego tak ważne jest aby nie zostać z tym problemem zupełnie samym.

PRZEMYSŁ WYDOBYWCZY

Na początku drugiego dziesięciolecia XX w. (i tylko wtedy) polskie Podkarpacie było za­uważalnym producentem ropy naftowej, dając blisko 5% wydobycia światowego.Przemysł wydobywczy rozwijał się przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych i w Ro­sji. W pierwszym dziesięcioleciu XX w. poja­wiła się pierwsza ropa wydobyta w rejonie Morza Karaibskiego, po roku 1920 rozpo­częto wydobycie na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce. Krajem przodującym w wydobyciu ropy naftowej były przez ponad 100 lat Stany , Zjednoczone (z wyjątkiem okresu około 1900 r., kiedy krótko na pierwszym miejscu zna­lazła się Rosja). Przez dziesiątki lat uzyski­wano tam ponad 60% całego wydobycia świa­towego.Po II wojnie światowej coraz większego znaczenia zaczyna nabierać Bliski Wschód, który w 1965 r. zdystansował inne regiony, dając 27% wydobycia światowego.

HISTORIA EKSPLOATACJI ROPY I GAZU

Dość rozpowszechnione było także stosowanie ropy jako uniwersalnego lekar­stwa, również w czasach nowożytnych. Pierw­sze na świecie dwa szyby, które stały sią po­czątkiem przemysłowego wydobycia i wyko­rzystania ropy zostały założone w Polsce przez Ignacego Łukasiewicza w miejscowości Bobrka koło Krosna. Był to rok 1852. W ko­palni Bobrka wydobywano (ręcznie) 50 t ropy naftowej na miesiąc. Była ona przerabiana w położonej w pobliżu destylarni Chorkówka. Dnia 31 lipca 1853 r. nafta otrzymana z tej podkarpackiej ropy po raz pierwszy w historii została użyta do oświetlenia. Tego dnia zapa­lono lampy naftowe w Szpitalu Głównym we Lwowie. W dziejach świata rozpoczęła się no­wa epoka, epoka nafty. W 1859 roku pierwszy szyb zbudował w Tek­sasie Amerykanin Edwin Drakę. Nastąpił ży­wiołowy rozwój wydobycia ropy na świecie, które mniej więcej podwajało się co 10 lat.

NA PIERWSZYM MIEJSCU

Na pierw­sze miejsce pod względem zasobów gazu za­równo odkrytych, jak i pozostających do odkrycia, wysuwa się Związek Radziecki (szczególnie obiecująca jest Syberia). Na dru­gim miejscu stoją zasoby Bliskiego Wschodu, w tym głównie Iranu. Cała reszta świata dysponuje ilością około 38% gazu odkrytego i może oczekiwać znalezienia jeszcze około 1/3 nie odkrytych zasobów światowych.Z historii wiemy, że ropa znana była niektó­rym ludom od najdawniejszych czasów. Pierwszym złożem ropy, o którym wzmianka została zapisana w 211 r. p.n.e., było złoże Chi-Chin-Ling w Chinach. Do dziś w tym re­jonie eksploatuje się gaz ziemny.Ludy starożytne wykorzystywały powierz­chniowe złoża asfaltu do budowy dróg (Mezo­potamia) lub np. do mumifikacji zwłok (Egipt).

PONAD POŁOWA ŚWIATOWYCH ZASOBÓW

Znajduje się tu około 60% światowych zasobów ropy pozostającej do wydobycia, co stanowi 85% odkrytych zasobów własnych. Na Bliskim Wschodzie największym potentatem jest Arabia Saudyjska, która tylko w 10% na­ruszyła dotychczas swoje zasoby, stanowiące blisko 30% zasobów światowych. Poza Bliskim Wschodem pozostaje około 40% zosobów odkrytej i jeszcze nie wydoby­tej ropy, z czego najwięcej, tj. około 17% przypada na kontynent amerykański. Zwraca uwagę, że jedynie na terenie Ameryki ilość ropy pozostająca do wydobycia (około 20 mld t) jest mniejsza od ilości ropy, która już została wydobyta (prawie 24 mld t).Jak wynika z podanych zestawień, zasoby gazu ziemnego również nie są rozłożone rów­nomiernie, chociaż mniej jest na świecie kra­jów zupełnie pozbawionych gazu.

NAJZASOBNIEJSZE OBSZARY

Najzasobniejsze obszary roponośne występu­ją na świecie w czterech rozległych rejonach: rejon Zatoki Perskiej obejmujący pola naftowe Arabii Saudyjskiej, Kuwejtu, Iraku, Iranu oraz emiratów arabskich,rejon Zatoki Meksykańskiej i Morza Ka­raibskiego obejmujący Teksas i Luizjanę, ni­zinę nadzatokową w Meksyku oraz obszary roponośne Wenezueli i Kolumbii,tereny roponośne ZSRR w rejonie Morza Kaspijskiego, obszary od Wołgi do Uralu oraz tereny Syberii Zachodniej,rejon Sahary, odkryty w latach pięć­dziesiątych, obejmujący złoża Libii i Algierii oraz rejon delty Nigru.Szczegółowe dane dotyczące rozmieszczenia odkrytych zasobów ropy naftowej wg stanu na dzień 1.01.1979 r. przedstawiono w ta­beli .Dane zamieszczone w tabeli potwierdza­ją to, o czym już była mowa, że żaden rejon świata nie może konkurować z Bliskim Wscho­dem.

PORÓWNANIE ZASOBÓW

Ropa naftowa jest bogactwem bardzo nie­równomiernie rozdzielonym między poszcze­gólne regiony i kraje. Zasoby Chin np., kraju skupiającego 22% ludności świata, wynoszą j zaledwie 2,5% zasobów światowych, podczas gdy Arabia Saudyjska mająca mniej niż 0,2% ludności świata posiada blisko 30% świato­wych zasobów ropy. Ropa znajduje się przy tym nie tam, gdzie jest najbardziej potrzebna. Największe złoża skoncentrowane są na Bliskim Wschodzie, którego potrzeby własne są znikome. Europa Zachodnia — poważny kon­sument ropy — jest bardzo uboga w jej złoża.Te nierównomierności i dysproporcje były i są przyczyną wielu napięć i konfliktów między­narodowychStany Zjednoczone (mimo wysokiego wydo-j bycia własnego), Europa Zachodnia i Japonia  muszą importować znaczne ilości ropy. Jaki jest procentowy udział poszczególnych regionie odgrywając większej roli w światowym obrocie ropą naftową.

NIEODKRYTE ZASOBY

Ilość zasobów nie odkrytych oszacowano przez ekstrapolatację obszarów obecnie eksplo­atowanych. Na kuli ziemskiej bowiem znajdu­je się wiele innych miejsc słabo rozpoznanych gdzie być może uda się dokonać dalszych od­kryć (szelfy Morza Arktycznego, obszar Chin, Australia, Ocean Atlantycki, rejon An­tarktydy, Zatoka Tajlandzka, delta Mekongu i inne).Wg obecnego rozeznania, największe zasoby gazu ziemnego pozostającego do odkrycia znajdują się w Zachodniej Syberii (około 60 • •1012 Nm3), perspektywy pozostałych krajów świata są znacznie skromniejsze (łącznie oko­ło 68 • lOi2 Nm3).Jednak wiercenia na świecie nie osiągnęły jeszcze półmetka. Do dnia 1.01.1978 r. w Stanach Zjednoczonych wykonano ogółem około 2,6 miliona odwiertów na obszarze mniejszym niż 5 min km2. Natomiast w pozostałych rejonach świata odwiercono tylko 860 tysięcy otworów. Wynika z tego, że 75% wszystkich wykonanych odwiertów znajduje się na obszarze wynoszącym tylko 7% po­wierzchni nadającej się do poszukiwań. Obra­zuje to możliwość dalszych odkryć i ewentu­alną korektę wielkości ostatecznych zasobów gazu.

TRUDNA DOSTĘPNOŚĆ

Trudno dostępne rejony Arktyki i Antarktydy również uważa się obecnie za roponoś- ne, jednak ich ewentualna eksploatacja będzie niezwykle trudna zarówno ze względów tech­nicznych, jak i technologicznych. Większość zasobów ropy położona jest na głębokości nie przekraczającej 3000 m.W miarę postępu badań zwiększa się zakres penetracji pionowej. Wiercenia prowadzone są na coraz większych głębokościach. Rekord ro­ku 1974 wynosił 12 500 m (Stany Zjednoczo­ne). W ZSRR wiercenia doświadczalne siępały w tym czasie 15 000 m.W Polsce dobrze zbadane obszary leżą na głębokości 2000-—3000 m. Obecnie wyłania się potrzeba wykonania wierceń głębszych, poni­żej 4000 do 6000 m. Warto przy okazji zdać sobie sprawę z kosztów takich wierceń na na­szym terenie oraz czasu, który jest potrzebny na ich wykonanie.

INTERESUJĄCE MAŁE MORZA

Bardzo interesujące pod względem złóż ro­py są małe morza, do których można zaliczyć takie akweny jak: Zatoka Meksykańska, Mo­rze Czarne, morza:   Śródziemne,  Bałtyckie, Czerwone, Południowochińskie, Japońskie i południową część Morza Beringa. Szczegól­nie obiecujący jest rejon Zatoki Meksykań­skiej.Przykładem mórz, których część dna stano­wi szelf kontynentalny i dobrze rokujących, jeżeli chodzi o wydobycie ropy, może być Mo­rze Północne już obecnie stanowiące specjalny rozdział w historii eksploatacji ropy naftowej o  szczególnym znaczeniu dla Europy. Do mórz obiecujących pod względem prawdopodobień­stwa obecności złóż ropy należą także: Adria­tyk, morza:  Wschodniochińskie, Karskie, Łaptiewów, Wschodniosyberyjskie,  Czukockie i północna część Morza Beringa.